Archiwa tagu: edukacja seksualna

Jak rozmawiać z nastolatkami o seksie?

Wakacje powoli dobiegają końca – wkrótce nastolatki wrócą do szkoły, do swoich rówieśników. Część dzieciaków ostatnie tygodnie wypoczynku spędza jeszcze na koloniach i obozach, inni w domu, często sporo czasu spędzając przed komputerem i na portalach społecznościowych. We wszystkich tych miejscach – w internecie, na wakacyjnym wyjeździe – nastolatki mogą paść ofiarą przemocy seksualnej i wiktymizacji. Brak wiedzy i umiejętności stawiania granic prowadzi nierzadko do nieprzemyślanych decyzji, które skutkują np. nieplanowaną ciążą. Jak temu przeciwdziałać? Jakie sygnały powinny nas zaniepokoić? Jak rozmawiać z młodzieżą o seksie? Do końca sierpnia działa Wakacyjny Telefon Zaufania dla nastolatków i rodziców (507-832-741 codziennie od 19-21). Edukatorzy z Grupy Ponton odpowiadają na pytania młodzieży związane z dojrzewaniem, relacjami, zdrowiem, seksualnością i antykoncepcją oraz udzielają konsultacji rodzicom, opiekunom, wychowawcom szukającym porady w sferze komunikacji/pracy z młodzieżą. Edukatorka z Grupy Ponton – Anka Grzywacz była naszym gościem na czacie. Padło wiele ważnych pytań. Zapraszamy do przeczytania całej rozmowy z użytkownikami.

Załóżmy, że syn wybiera się pierwszy raz na wakacje ze znajomymi – ma 16 lat. Jak z nim delikatnie porozmawiać, żeby „nie narobił głupstw”?

Anka Grzywacz: Warto powiedzieć mu, że zależy ci na rozmowie, bo troszczysz się o niego i zależy Ci na jego bezpieczeństwie. Jeśli czujesz skrępowanie taką rozmową, nie bój się przyznać do tego, to zbuduje między wami zaufanie. Pamiętaj też, że jest prawdopodobne, iż syn jest już aktywny seksualnie. Powiedz, że na takich wyjazdach czeka na niego dużo wrażeń, może pojawić się chęć eksperymentowania, ale warto zastanowić się czy seks ze świeżo poznaną osobą jest dobrym rozwiązaniem – takie znajomości często nie trwają długo. Warto podkreślić, że szanujesz syna i jego decyzje, ale chcesz, żeby podejmował je dojrzale i jeśli zdecyduje się na seks z kobietą (zakładam, że jest heteroseksualny) powinien zabezpieczyć się prezerwatywą – aby zapobiec nieplanowanej ciąży i zakażeniu chorobami przenoszonymi drogą płciową. Trzeba też koniecznie podkreślić, że nie wolno na nikim wymuszać stosunku, jeśli dziewczyna mówi „nie”, nawet w trakcie, to mężczyzna powinien przerwać pieszczoty czy seks.

ponton_plakat

Dzień dobry, córka wróciła właśnie z żeglarskiego wyjazdu. Ma 16 lat. Jest taka jakaś inna, odmieniona. Nie chce zbyt wiele ze mną rozmawiać, o wyjeździe. Widziałam na zdjęciach, że chyba dobrze sie bawiła, szczególnie z jednym kolegą. Nie wiem, jak delikatnie mogę ja o to wypytać?

Dzień dobry, w rozmowach z dzieckiem najlepiej postawić na szczerość. Jeśli czujesz się zakłopotana taką rozmową – po prostu jej to przyznaj, dodając, że zależy Ci na jej szczęściu i tym, żeby miała udany związek, gdy znajdzie właściwą osobę. Córka ma prawo do prywatności, jedyne co możesz zrobić to powiedzieć, że jeśli będzie chciała ci się zwierzyć, to jesteś otwarta na rozmowę i zapewnić, że nie będziesz się denerwować czy krzyczeć nawet jeśli zrobiła coś, czego nie pochwalasz. Córka jest już w takim wieku, że może być aktywna seksualnie lub planować ten pierwszy raz. Najwyższy czas na rozmowę o relacjach, także o seksie, ale też o zdrowiu i bezpieczeństwie. Pretekstem może być wizyta u ginekologa, dziewczyna, która już miesiączkuje powinna co jakiś czas kontrolować swoje zdrowie. Będzie też mogła porozmawiać z lekarzem o antykoncepcji.

Wybieram się pierwszy raz z nastoletnią córką do ginekologa – jak ją przygotować, żeby nie czuła się skrępowana, ale też się nie bała?

Świetnie, że dbasz o zdrowie córki i idziesz razem z nią. To buduje zaufanie. Powiedz jej, jak wygląda wizyta, żeby się nie stresowała. W niektórych gabinetach, głównie prywatnych, pacjentka dostaje jednorazową spódniczkę jeśli czuje się zawstydzona rozbieraniem od pasa w dół do badania, jeśli nie masz pewności czy tak będzie, poradź jej żeby poszła w spódnicy czy długiej tunice. Wyjaśnij córce, że ma prawo zadawać lekarzowi pytania a on/ona ma obowiązek na nie odpowiadać. Jeśli badanie jest dla niej bolesne, ma prawo o tym powiedzieć. Lekarz nie ma prawa oceniać jej życia np. komentować fakty bycia lub nie dziewicą. Jeśli potrzebna jest antykoncepcja i rodzic wyraża zgodę, a pacjentka jest zdrowa, lekarz nie ma prawa odmówić wypisania recepty pacjentce w takim wieku.

Niedługo zacznie się rok szkolny – córka nie chce wracać do swojej klasy gdyż jej koledzy komentują jej nad wiek rozwinięty biust. Cmokają, mlaskają itp. Nauczyciele na lekcji reagują, ale na przerwie jest sama. Jak mam jej pomóc?

Przede wszystkim warto w szkole porozmawiać z wychowawcą/wychowawczynią lub nauczycielem Wychowania do życia w rodzinie, zasygnalizować problem i poprosić o cykl lekcji, które z jednej strony uświadomią chłopcom, że takie zachowanie jest krzywdzące dla dziewczyn, a z drugiej strony, dadzą wszystkim, szczególnie dziewczynkom, umiejętności asertywnej komunikacji i stawiania granic. Na tym polega dobra edukacja seksualna. Porozmawiaj z córką o jej uczuciach, powiedz, że może liczyć na twoje wsparcie, poczytaj też trochę o asertywności i stawianiu granic i spróbuj nauczyć tego córkę. Jeśli ma w klasie kolegów/koleżanki, można też ich uczulić i poprosić, aby reagowali na takie sytuacje. Warto też pogadać o poczuciu własnej wartości, o tym, że rozwijamy się w różnym tempie i to jest piękne, że ona jest piękna w tym swoim dojrzewaniu. Można też spróbować uświadomić jej dlaczego chłopcy tak reagują, nie usprawiedliwiać ich ale powiedzieć, że u nich pojawia się napięcie seksualne plus chęć zaistnienia w grupie kolegów, a że nie wiedzą, jak sobie z tym poradzić i reagują w taki właśnie sposób.

Moja córka ma 13 lat i ma konto na jednym z portali społecznościowych. Słyszałam, że jest ostatnio taka moda i dziewczynki wrzucają swoje zdjęcia na takie portale, a później proszą innych o ocenę. Co mam zrobić, żeby moje dziecko tego nie robiło? Zabronić korzystania z internetu? Jak wytłumaczyć, że to jest złe i niepotrzebne?

Rzeczywiście wysyłanie „fotek” do oceny w internecie robi się coraz popularniejsze. Poza siecią młodzież też sobie wysyła zdjęcia i filmiki zrobione komórką. Zakaz korzystania z internetu to zdecydowanie nie jest dobre rozwiązanie. Na stronach różnych organizacji są poradniki na temat bezpiecznego korzystania z internetu, poczytaj zawarte w nich porady i umów się z córką na kilka rozmów przed komputerem. Powiedz, że zależy ci na jej bezpieczeństwie i chcesz jej zaufać, ale musi poznać zasady zachowania się w sieci. Warto na przykładzie różnych portali pokazać jej, że ludzie czasami ukrywają tożsamość i fajnie wyglądający 14-latek może być w rzeczywistości dorosłym mężczyzną. Warto przestrzec córkę przed podawaniem prywatnych danych, szczególnie telefonu i adresu oraz umawianiem się z osobami poznanymi w sieci. Poproś, żeby bezwzględnie informowała cię, jeśli chce się z taka osobą spotkać . Jeśli w przyszłości będzie chciała mieć takie spotkanie, warto na pierwsze pójść razem z nią, aby upewnić się, że osoba, z którą się umówiła jest tym, za kogo się podaje. Kwestia wysyłania zdjęć do oceny – to osobny temat. Zachęcam do rozmów wzmacniających w córce poczucie własnej wartości, szczególnie do rozmów o tym, co ogląda w sieci, w telewizji czy w kolorowych magazynach prezentowany tam ideał ciała i urody.

Jak reagować, jeśli dziecko jest w ciąży, a boi się o tym powiedzieć mamie? Chodzi o nastolatkę, która zachodzi w ciążę, a boi się do tego przyznać.

Jeśli jesteśmy opiekunem/nauczycielem takiego dziecka, zaoferujmy swoje wsparcie i udział w takiej rozmowie z rodzicem, żeby dziecko nie czuło się wykluczone. Trzeba uświadomić dziewczynce, że sytuacja jest na tyle poważna, że nie ma innej możliwości, prędzej czy później ciąża i tak będzie widoczna. Warto pamiętać, że w przypadku kontaktu seksualnego osoby poniżej 15 roku życia jest to zawsze czyn zabroniony i istnieje możliwość przerwania ciąży, jeśli rodzina wspólnie z dziewczynką uzna to za najlepszą decyzję. Jeśli dziewczynka jest bardzo wystraszona i młoda, pomocne może być wsparcie psychologa. Ogólnie rozmowa i zapewnienie o wsparciu i pomocy dla takiej dziewczynki są najważniejsze, nie może ona być z tą sytuacją sama. Dziewczyna, która jest w takiej sytuacji powinna pamiętać, że rodzice są dla niej i po to aby ją wspierać. Czasami mamy sytuacje, które wydają nam się bez wyjścia, ale moje doświadczenie pokazuje, że na ogół rodzice pomagają swoim córkom w tym trudnym dla nich czasie ciąży i w młodym macierzyństwie, również szkoła ma obowiązek zapewnić dziewczynie wsparcie i możliwość kontynuacji nauki. Jeśli jako nastolatka jesteś w takiej sytuacji powiedz rodzicom, że się boisz ich reakcji, ale liczysz teraz na nich i na ich pomoc – nie bój się o tę pomoc poprosić. Jeśli sama nie jesteś w stanie się przemóc poproś, żeby towarzyszyła ci inna zaufana osoba, ciocia, koleżanka, nauczycielka.

Czy 15 lat to odpowiedni wiek na swój pierwszy raz? Czytaj na drugiej stronie

Świadomość seksualna dzieci i młodzieży

Jak rozmawiać z dziećmi o seksie, jakich błędów nie popełniać, kiedy zacząć pierwszą rozmowę? Na jakie sygnały dzieci zwrócić uwagę? Jak powinna wyglądać edukacja seksualna? Na te i inne Wasze pytania odpowiedziała psycholożka, trenerka i edukatorka seksualna z Grupy Edukatorów Seksualnych Ponton – Magdalena Szymalak. Serdecznie zapraszamy do przeczytania zapisu czata, który odbył się 10 lutego 2014 o godzinie 19.

Magdalena_Szymalak: Witam. Jestem psycholożką zajmującą się tematyką ludzkiej seksualności oraz edukatorką seksualną związaną z Grupą Edukatorów Seksualnych Ponton. Zapraszam do zadawania pytań oraz do odwiedzenia strony Pontonu: www.ponton.org.pl.

~matkapolka: Moja 12-letnia córka dostała pierwszą miesiączkę. Znalazłam ubrudzoną bieliznę i stąd się domyśliłam. Zapytałam ją tak delikatnie, czy coś ważnego się wydarzyło i takie tam. Nie chciała nic powiedzieć, więc mówię, że się domyślam i czy się nie przestraszyła, czy wiedziała, co się stało. W odpowiedzi usłyszałam, że ona już wszystko wie. Nie wiem, jak z nią o tym porozmawiać. Próbować czy lepiej nie?

Magdalena_Szymalak: Oczywiście, zawsze należy rozmawiać. Rozumiem, że takie rozmowy są ciężkie, krępujące, Najłatwiej jest wtedy, kiedy zaczynamy rozmawiać wcześniej. Od pierwszych lat dajemy dziecku do zrozumienia, że może przyjść z każdym pytaniem i problemem. Wbrew pozorom nawet nastolatki są wdzięczne za bezpośrednie podejście rodziców, chociaż czasem ciężko im to okazać. Jeżeli do rozmowy nie doszło przed pojawieniem się pierwszej miesiączki, to da się to jeszcze nadrobić. Nastolatki lubią okazywać, że wiedzą więcej niż jest w istocie. Można zacząć rozmowę, np. mówiąc, że wie się, że córka jest mądra, ale to jest bardzo ważne wydarzenie również dla Pani i chociaż ta rozmowa może być trochę krępująca, to chce ją Pani przeprowadzić. Można dać do zrozumienia, że jest to wkroczenie w pewien nowy, ważny etap życia. Zrobić córce jakąś miłą niespodziankę. Podarować czerwony kwiat. W jakiś sposób dać do zrozumienia, że zauważyło się i docenia, że córka staje się kobietą.

~lenka_396: Kiedy należy zacząć rozmawiać z dzieckiem na te tematy? Powinno się czekać, aż samo zacznie zadawać pytania?

Magdalena_Szymalak: Z dzieckiem należy zacząć rozmawiać jak najwcześniej. Dziecko jest istotą ciekawą świata i po kolei odkrywa różne aspekty życia. Wiedza dziecka o swojej tożsamości i cielesności rozwija się stopniowo i należy mu w tym towarzyszyć. Tak samo, jak odpowiadamy na pytania dotyczące świata przyrody, czy nazw części twarzy, tak też powinniśmy reagować na pytania dotyczące intymnych części ciała, czy różnic między chłopcami i dziewczynkami. Jeżeli będziemy reagować naturalnie, ale też w sposób dostosowany do wieku dziecka, to seksualność (czyli wszystkie kwestie związane z płcią, a nie tylko seks) będzie stanowił dla niego naturalny element życia i będzie do nas przychodziło z dalszymi pytaniami czy problemami. Używajmy słownictwa dziecięcego. Warto pomyśleć wcześniej, jakiej terminologii będziemy używać, choć oczywiście czasem pytania dziecka mogą być dla nas zaskoczeniem. W dzisiejszym świecie naturalna ciekawość dziecka jest niestety przyśpieszana przez środki masowego przekazu. Nawet jeżeli będziemy starali się kontrolować, co dziecko ogląda, to nie mamy pewności, czy robią to wszyscy rodzice, np. dzieci z przedszkola. W związku z wyzwaniami współczesnego świata podejście mówiące o tym, żeby zawsze czekać, aż dziecko zada konkretne pytanie, musi ulec zrewidowaniu. Dziecko przygotowane do tego, co może się zdarzyć lub co może zobaczyć jest spokojniejsze w zderzeniu z trudną sytuacją.

~mafi: Przyłapałam moje, jeszcze niepełnoletnie, dziecko na stosunku ze swoim chłopakiem. Zamurowało mnie wtedy kompletnie. Jak ja mam z nią o tym porozmawiać? Moja córka ma 16 lat.

Magdalena_Szymalak: Rozumiem Pani zaskoczenie i zagubienie. Przede wszystkim nie warto rozmawiać emocjonalnie. Powinny one opaść, pozwalając na przemyślenie sprawy i ułożenie sobie opinii na ten temat. Przed przystąpieniem do rozmowy warto pomyśleć, co tak naprawdę jest dla nas ważne. Czego oczekuje Pani od córki? Pomaga szczera rozmowa o własnych emocjach, lęku, nieprzygotowaniu na to, że córka angażuje się w tak „dojrzałe” zachowania. Warto pamiętać, że zakazy i groźby odnoszą najczęściej odwrotny skutek. Moim zdaniem w tym momencie najważniejsze jest zapewnienie córki, że najważniejszą kwestią jest jej bezpieczeństwo. Można porozmawiać z nią o tym, jakie konsekwencje niesie za sobą podjęcie decyzji o współżyciu – dbałość o zdrowie swoje i partnera oraz pamiętanie o antykoncepcji. Warto porozmawiać o wyznaczaniu sowich granic, o tym, żeby córka zawsze zastanawiała się, czego ona chce, a nie tylko rozpatrywała życzenia innych, w tym partnera. Duże znaczenie ma też przekazanie wartości. Należy jednak pamiętać, że przekaz wartości ma sens tylko wtedy, jeżeli córka widzi te wartości na co dzień w domu. Należy zmierzyć się z faktem, że nie da się kontrolować nikogo przez cały czas. Można jedynie złagodzić wejście w dorosłość i służyć radą i wsparciem. Decyzja o tym, jak poradzić sobie z daną sytuacją, zależy jednak od Pani. Życzę dużo siły i cierpliwości.

~radek_ftp: Znalazłem ostatnio w plecaku mojego syna paczkę prezerwatyw. Trochę się zmartwiłem i nie wiem, czy mam jakoś reagować… Kuba ma 15 lat.

Magdalena_Szymalak: Reagować zawsze warto, ale nie nerwowo. W przypadku młodszych dzieci prezerwatywy w plecaku mogą równie dobrze znaczyć, że bawił się z kolegami w balony lub też nosi je, żeby się popisać. Warto jednak na spokojnie porozmawiać o tym, czym prezerwatywy są, jakie niepokoje w nas wzbudziły. Warto także przeprowadzić rozmowę (bardzo spokojnie, rzeczowo i nieoceniająco) na temat odpowiedzialności, z jaką musi wiązać się podjęcie współżycia. Musimy wiedzieć, że nie upilnujemy nastolatka, który podejmie decyzję o współżyciu. Możemy zatem zdecydować się na krzyk i groźby albo pogodzić się z tym i wyposażyć go w wiedzę, wartości, szacunek do partnera. Decyzja jest po stronie opiekunów.

~lolapola78: Moja 15-letnia córka spotyka się z 10 lat starszym od siebie mężczyzną. Boję się, że on zmusi ją do stosunku seksualnego. Co zrobić? Ona nie chce ze mną rozmawiać na ten temat.

Magdalena_Szymalak: Rozumiem, że ta sytuacja jest dla Pani trudna. Jeżeli córka skończyła 15 lat, to w świetle prawa może podjąć decyzję o współżyciu. Jednak ze względu na młody wiek i dużą różnicę wieku rozumiem Pani obiekcje. Najlepiej poprosić o rozmowę, zaczynając od mówienia o swoich emocjach, lęku, chęci, żeby córce nie stała się krzywda i żeby była szczęśliwa. Straszenie na pewno nie pomoże. Warto podkreślić, że córka ma prawo decydować o swoim życiu, ale że wiąże się to z dużą odpowiedzialnością. Często spokojna rozmowa na temat seksualności, odpowiedzialności za siebie i partnera, kwestiach antykoncepcji, ale też wyznaczania granic, tego, że seks nie jest jedyną wartością w związku i że nie warto robić niczego, na co nie jest się jeszcze gotowym tylko po to, żeby nie stracić partnera, działa lepiej niż szklanka zimnej wody. Nastolatek chce czuć, że jest uważany za równego partnera w dyskusji, że szanuje się jego prawa. Bez tego nie będzie chciał rozmawiać. A jednocześnie wsparcie i miłość rodzica jest ważniejsza niż jakikolwiek związek. Powodzenia!

~Katrinaska: Głupio mi się do tego przyznawać, ale przez przypadek nakryłam ostatnio mojego syna podczas masturbacji. Czy powinnam z nim o tym porozmawiać? Przyznam się, ze nie wiedziałam jak zareagować, więc przemilczałam temat…

Magdalena_Szymalak: Myślę, że warto porozmawiać na ten temat. Tak jak w powyższych odpowiedziach warto zacząć od potwierdzenia, że zauważyło się, że dziecko nie jest już dzieckiem, że dorasta, zmienia się w mężczyznę. Warto powiedzieć, że jest to trudne, ale taka rola rodzica, żeby się z tym pogodzić. Ważne jest także określenie granic intymności. Umówienie się, czego syn oczekuje, żeby w przyszłości nie doszło do takiej sytuacji, np. kwestia pukania do drzwi pokoju i czekania na wyraźne „proszę”, niewchodzenie do łazienki bez wyraźnego zaproszenia. Nastolatek ma prawo do intymności i dużą jej potrzebę. Warto to uszanować. Mimo, że ta rozmowa może być krępująca dla obu stron, to warto ją przeprowadzić. Pozdrawiam i życzę powodzenia.

 

~lenka_396: Przyznam się, chociaż na początku było mi wstyd rozpocząć ten wątek. Podejrzewam, że mój syn jest homoseksualistą – nigdy nie przyłapałam go w konkretnej sytuacji, ale zdarzyło mi się przejrzeć historię jego wyszukiwarki. Czy jest jakiś sposób, żeby rozpocząć z nim rozmowę na ten temat? To już duży chłopak, ma 17 lat.